تعریف هوش   

برای هوش تعریف های بسیاری از جمله :سازش... حل مسأله ... یاد گیری ... همنوایی... پاسخ دادن وادراک بیان شده است .که به دو تعریف مختصر می پردازیم ،یادگیری :گروهی از روانشناسان هوش را یاد گیری کلی دانسته اند و معتقدند کسانی که بتوانند آموزش و اصول کلی آن را به خوبی درک واستدلال کنند وداوری درست وسنجیده داشته باشند از آنهایی که چنین استعدادی ندارند با هوشترند .همنوایی: به عقیده دیوید وکسلر روانشنا س معروف آمریکایی هوش عبارت است از آنگونه توانمندی که فرد برای همنوایی با دیگران از رفتار مؤثری را به نمایش می گذارد .

تیزهوشی برتری هوشی ، شناختی ،خلاقبت وانگیزه های زیاد در کودک به طوری که وی را از اکثر همسالان متمایز ساخته وقادر می سازد که چیزی با ارزش به جامعه ارائه نماید .کودکان تیز هوش در مقایسه با کودکان همسن خود به طریقی برتری دارند .علاوه برکلمه تیزهوش اصطلاحات دیگری برای توصیف افرادی که به طریقی سرآمد هستند به کار می رود از قبیل«با استعداد»«خلاق »«بصیر»«نابغه »«پیشرفته»،استعداد یعنی داشتن توانایی خا ص در یک رشته معین ،خلاقیت یعنی ابراز افکار نو ومفید ،کشف روابط جدید ،نبوغ یعنی تواناییهای  هوشی نادر ،بصیرت یعنی جدا ساختن اطلاعات درست از نادرست وترکیب دوباره آنها به راههای جدید ومفید .افرادی که از نظر هوش سرآمد هستند وحد اقل استعداد نبوغ در آنها نهفته است گاه در زندگی نا شناخته می مانند .گاهی کودکان ونوجوانان تیزهوش به علت اینکه خانواده ها ودوستانشان ارزش بخصوصی برای استعدادهای ویژه آنان قائل نمی باشند هرگز شناخته نمی شوند .این کودکان گاهی به این علت کشف نمی شوند که فرصت ها وآموزشهای لازم به آنها داده نمی شود به خصوص در مواقعی که کودکان تیزهوش متعلق به خانواده های فقیر ویا اقلیت ها باشند .

 روشهای تشخیص کودکان تیزهوش   :  1-   تشخیص با استفاده از آزمونها: استفاده از آزمونهای تصویری وسؤالی .2-    تشخیص به وسیله معلمان : از طریق توجه به رفتارهای دانش آموزان سر کلاس توجه به استدلالها ونوع سؤالات آنها وروش تحلیل وترکیب آموخته های آنها .3-    تشخیص به وسیله والدین :  از طریق توجه به استعدادها وعلایق فرزندان توجه به سؤالات وکنجکاوی های آنها .عوامل مؤثر در هوش : از جمله عوامل مؤثرعوامل بدنی ،استفاده از فرصتهای تربیتی ،عامل فرهنگی ،موقعیت اقتصادی واجتماعی ،محیط سر اولین نشانه برتری هوش می باشد . به طور کلی تحقیقا ت نشان داده اند که کودکان تیزهوش در مجموع از نظر جسمانی برتر از کودکان کم هوشند ودر خصوصیاتی نظیر قد ،وزن ،جاذبیت وسلامت در بزرگسالی از این کودکان برترند با وجود این که هنوز روشن نیست که آیا این خصوصیات برتر جسمانی معلول محیط بوده است ویا عامل هوش در ایجاد آن نقش داشته است . از جمله شرایط محیطی که به رشد تیزهوشی کمک می کنند عبارتند از فرصت هایی برای یادگیری مهارتهای پیشرفته ،راهنمایی وتشویق والدین یا سایر بزرگتر ها ،داشتن مدلها والگو های منا سب برخورداری از تشویقهایی به منظور اکتشاف در امور مورد علاقه ومناسب باتوانایی ها ،در اختیار بودن معلمان ویژه ،داشتن انتظارات روشن برای موفقیت وشناخت لازم برای پیشرفت . خصوصیا ت اجتماعی وعاطفی کودکان تیزهوش : به طور کلی این کودکان اغلب شادمان ومورد علاقه دیگران می باشند .تعداد زیادی از آنها سمت رهبری را در فعالیتهای مدرسه به عهده دارند اغلب از نظر عاطفی با ثبا ت ومتکی به نفس هستند ودر برابر اختلالات عصبی وروانی کمتر از کودکان معمولی آسیب پذیرند آنها از علایق وسیع ومتنوعی برخور دارند نسبت به خود نظر مثبتی دارند .یک تصور عمومی ودایمی اما نادرست درباره افراد تیزهوش ،بخصوص آنهایی که در هنر سرآمد هستند ،این است که آنها در برابر بیماری های روانی آسیب پذیرند .این فکر که جنون با نبوغ همراه است ،موردی بوده است که رهایی از آن کار ساده ای نمی باشد . برنامه های آموزشی کودکان تیزهوش : ایلات ومناطق محلی برنامه های متعددی برای داننش آموزان تیزهوش ونابغه به وجود آورده اند عبارتند از: غنی سازی (یعنی ارائه تجربه های اضافی به دانش آموزان بدون ارتقای آنها به کلاس بالاتر )ترفیع یا جهش تحصیلی :یعنی ارتقای دانش آموزان به کلاس بالاتر از همسالان ) هفت روش مختلف برای طبقه بندی وتعدیل برنامه برای دانش آموزان تیزهوش ونابغه به وسیله ویس وگالاگر (1982)به شرح زیر است:1-غنی سازی برنامه ها در کلاس درس:این برنامه عبارتست آز فراهم ساختن برنامه های تحصیلی متفاوت برای دانش اموزان تیز هوش توسط معلم در داخل کلاس های معمولی بدون اینکه از کمک های منابع خارجی ویا معلم مشاور استفاده شود.2-برنامه استفاده از معلم مشاور : دراین برنامه آموزشهای متفاوتی در داخل کلاس معمولی وتوسط معلم ارایه می گردد وعلاوه بر آ ن از کمک های  تخصصی یک معلم مشاور که به همین منظور تربیت شده نیز استفاده می شود.  3-اتاقهای مرجع: در این برنامه دانش آموزان تیز هوش طبق برنامه ای منظم کلاس های معمولی را ترک می کنند و در خارج از ان از اموزش های متفاوتی توسط معلم ویژه و دوره دیده برخوردار می شوند.4-برنامه مشاوره در جامعه:در این برنامه دانش اموز تیز هوش به طور انفرادی با برخی از اعضای برگزیده در سطح جامعه برای مدتی معین روی موضوع مورد علاقه خود ارتباط برقرار می کند. 5- برنامه مطالعات فردی :در این برنامه اموزش های متفاوتی که شامل پروژهای تحقیقی و فردی است،به وسیله یک بزگسا ل شایسته ارایه می گردد . 6-کلاس ویژه :دانش اموزان تیز هوش گروه بندی می شود و توسط معلم ویژه و دوره دیده آموزش می بینند. 7- مد رسه ویژه: تمامی دانش اموزان مدرسه تیز هوش می باشند که آموزش های متفاوتی که به همین منظور تاسیس شده دریافت می دارند.8_  جهش تحصیلی در برخی دروس که به استدلال نیازمند و متکی بر تجربه های اجتماعی نمی باشند کار مناسبی است .اما برای دانش اموزانی که در مهارتهای کلامی واستدلال اجتماعی استعداد دارند استفاده از غنی سازی برنامه مناسب تر است. 

منابع مورد استفاده:  کودکان استثانی- دانیل هالا هان ، جیمز کافمن-ترجمه  مجتبی جوادیان – مشهد – به نشر (  1378) اینترنت                                                           

گرد آوري از :آرام پري رو – كارشناس روان شناسي
 منبع اصلی . سایت مغان ارس           www.moghanaras.com

1- در طبيعت و اخلاق انساني هيچ ضعف وانحرافي نيست كه با تعليم مناسب اصلاح نشود.

2- دلهايي كه روي آن كلمه تقوي و محبت نوشته شده به هر جايي كه بخواهند پرواز مي كنند و كائنات در مقابل آنها سرتعظيم فرود مي آورند.

3- از دانش آموزي كه فكر روشن دارد، نااميد مشو.

4- اطفال بيشتر به دستور و سرمشق محتاجند تا انتقاد و عيبجويي.

5- استاد پرورنده ي روان است و پدر و مادر پروش دهنده جان.

6- تعليم بزرگترين هديه اي است كه مردم نيكوكار مي توانند به گدايان و بينوايان بدهند.

7- آن كه از دست روزگار به خشم مي آيد هر چه آموخته بيهوده بوده است.

8- آينده ي كودكان بسته به تربيت آنهاست.

9- قرض پدر و مادر به فرزندان علم و ثروت نيست، تربيت و اخلاق است.

10- آموزش و پرورش بدون تجربه بي فايده است.

11- بهترين زمان براي تربيت اراده ، ايام جواني است.

12- استعداد چيزي است كه در جواني پيدا مي شود، اگر آن را تربيت كرديد و درصدد تقويت آن بر آمديد مانند بذري كه در مزرعه خوب كاشته شده باشد، محصول خواهد داد و اگر آن را به حال خود گذاشتيد و آن را تربيت نكرديد مانند تخمي كه در زمين شوره زار افتاده باشد ، از بين مي رود و محصول نمي دهد.

13- اساس آموزش و پرورش ساختن ماشين نيست، بلكه ساختن انسان است.

14- اگر امروز حتي يك كلمه از ديروز بيشتر بدانيد مسلماً شخص ديگري هستيد.

15- آموزش و پرورش البته مهم است ، ولي زندگي كردن خيلي از آن مهمتر است . بنابراين هدف آموزش و پرورش صحيح بايد در مرحله اول بهبودي وضع زندگي باشد.

16- تربيت ، علم زندگي و هنر خوب زيستن است.

17- اگر به بچه كمي محبت نشان بدهيد، وي صد چندان به شما مهر خواهد ورزيد.

18- فكر ساخته ي تعليم و تربيتي است كه تا امروزه گرفته ايم ، براي فكر بهتر بايد از فردا تعليم و تربيت بهتري بگيريم .

19- اگر بزرگان ، خويش را خوب تربيت كنند ، كودكان خوب بزرگ مي شوند.

20- تعليم و تربيت علم است و معلمي هنر .

21- اگر در خانواده ، با محبت محاكمه شويم در جامعه با خفت مجازات نمي شويم .

22- قبل از آن كه كودك را كتك بزنيد يقين حاصل كنيد كه خود سبب خطاي او نبوده ايد.

23- كسي كه از ادب و تربيت پدر بهره ندارد روزگار او را تربيت خواهد كرد .

24- بهتر است پدر و مادر را مسبب مسائل و مشكلات خود ندانيد . آنها آنچه مي دانستند در حق شما انجام دادند ، نااميدي شما ناشي از اين است كه تصور مي كرديد آنها انسان هاي كاملي هستند .

25- دشواري هاي خود را با فرزندانتان در ميان بگذاريد و آنها را از كوچكي متعهد و مسئول بار بياوريد.

26- تعليم و تربيت بايد در جهت انسان سازي باشد نه پرورش انسان نماهاي تحصيل كرده .

27- بكوشيد فرزندانتان را از كودكي با واقعيات آشنا نماييد و يك مرتبه و بي تجربه و ناآگاه در صحنه اجتماع ، آنها را رها نكنيد .

28- به جاي دستوردادن ، با بچه ها ارتباط قلبي برقرار كنيد . خودتان را تا سطح آنها پايين بياوريد ، خود را به جا و در سن آنها تصور كنيد ، به آنها گوش كنيد و به احساساتشان احترام بگذاريد .

29- مربيان بايد از گفتارهاي سرزنش آميز، ترساندن ، تهديد ، رشوه دادن ، مسخره كردن و پندهاي دستوري تا آنجا كه ممكن است پرهيز نمايند .

30- به بچه ها بياموزيد بين عشق و نوميدي ، عشق را انتخاب كنند ، چون از دست دادن عشق به منزله از دست دادن زندگي  است .

31- يادگيري روندي دلخواه و داوطلبانه است .

32- بچه ها بيشتر از روي الگو و نمونه هاي عملي ، مطالب را فرا مي گيرند تا از طريق كتاب و قلم .

33- با مشاهده ، ديدن ، انتخاب كردن و با تمرين مي توان دانش آموخت .

34- ما از فرزندان خود انتظار داريم انسان هاي مسئول ، متوجه ، متعهد و پرمهري باشند در حالي كه نمونه هاي صحيحي در اختيار آنها قرار نمي دهيم . كودكان آنچه مي بينند ياد مي گيرند و به آن عمل مي كنند .

35- بچه ها از كودكي بايد به ارزش و شخصيت خود پي ببرند و ياد بگيرند كه به خود احترام بگذارند.

36- به فرزندان خود بياموزيد كه در زندگي فرصت هاي بي شماري در اختيار دارند . البته هنگامي اين باور را مي پذيرند كه فرصتي در اختيار آنها گذاشته شود . 

37- كوشش كنيد حس تعاون و همكاري و احساس مسئوليت را از كودكي در فرزندانتان تقويت كنيد.

38- بعد از تنبيه كردن بچه ها، آنها را در آغوش بگيريد و نوازششان كنيد.

39- به بچه ها بگوييد كه خيلي فوق العاده اند و به آنها اعتماد داريد.

40- انسان شديداً نيازمند به تربيت و اصلاح خويش است ، همان گونه كه كشتزار تشنه آب باران است.

41- به فرزندان خود هنر و تقوي بياموزيد، چون آنها زنده نگه دارنده ي نام هستند.

42- بهترين ميراثي كه پدران براي فرزندان خود مي گذارند، تربيت نيكو است .

43- يتيم آن نيست كه پدرش مرده باشد ، بلكه آن است كه از علم و ادب بي بهره باشد .

44- تربيت زيباترين چيزي است كه مردان بزرگ ذخيره مي كنند.

45- كودكان به نمونه و سرمشق بيش از انتقاد نيازمندند.

46- نگذاريد بچه ها گريه كنند زيرا باران هم غنچه را ضايع مي كند.

47- آنچه را كه فرزند در توان داشته و انجام داده از او بپذير و از او كارهاي طاقت فرسا مخواه.

48- وقتي خونسردي خودتان را از دست مي دهيد – به خصوص در مورد فرزندان– فوراً عذر خواهي كنيد.

49- يادگرفتن در كودكي مانند نقش روي سنگ ، ثابت و راسخ مي ماند.

50- دوست آن است كه در نبودن انسان ، حق دوستي را رعايت كند .

51- غريب كسي است كه دوست نداشته باشد .

منبع : http://www.tebyan.net/Teb.aspx?nId=3900