فصل سوم : پوشش بدن جانوران

درس در  یک نگاه :

دانش آموزان با انواع پوشش بدن جانوران اشنا می شوند و می آموزندکه پوست نقش مهمی در حفاظت از بدن جانوران دارد ونیز انسان برای حفظ خد از پوشش های مختلف استفاده می کند.

آنچه دانش آموزان در مورد پوشش بدن جانوران می دانند:

سال اول: انسان از پوشش بدن برخی از جانوران،لباس و  وسایل گوناگون تهیه می کند.

هدف ها:  انتظار می رود در فرایند آموزش این درس ،هر دانش آموز به هدف های زیر برسد:

دانستنی ها و مهارت ها:

1- با مشاهده ی جانوران مختلف با انواع پوست آنها آشنا شود و مثال بزند.

2- با جمع آوری اطلاعات از محیط اطراف فایده های پوشش جانوران را با ذکر مثال شرح دهید.

نگرش ها :

1- نسبت به جانوران و مشاهده ی پوشش آن ها وجمع آوری اطلاعات مرتبط با آن، علاقه مند و کنجکاو شود.

دانستني ها براي معلم

پر ، تقريباً همه ي قسمت بدن پرنده را مي پوشاند معمولاً فقط نوك ، چشم ها ، ساق و كف پاهاي پرنده بدون پر مي ماند . پر به پرنده ها شكل و رنگ مي دهد . اما پر دو فايده‌ي مهم ديگر نيز دارد :

اول اين كه پرها لايه هاي ضد آب و عايق بسيار خوبي هستند . پرندگان خون گرمند و نياز دارند كه گرما را در بدن خود نگه دارند . پوشش پرها ، به خصوص كرك ها بدن را گرم نگه مي دارد . پرندگان آبزي مانند اردك و قو ، پرهاي خود را به كمك غده هايي كه زير بدنشان قرار دارد ، همواره چرب نگه مي دارند ، در غير اين صورت پوست آن ها خيس مي شود و در آب هاي سرد ممكن است بميرند .

دوم اين كه بال پرندگان به آن امكان پرواز مي دهد . پر براي استتار يا آشكار ساختن پرنده نيز به كار مي رود . تقريباً به همان شيوه كه پوست بدن انسان مو و ناخن مي سازد . پوست پرنده هم پر مي سازد كه جنس آن از نوعي پروتئين سبك و سخت به نام كراتين است . هنگامي كه پرها كامل مي شوند سلول هاي آن ها مي ميرند . از اين رو پر هيچ حس ندارد .

اكثر ماهي ها پولك دارند ، بعضي ماهي ها مانند كوسه ماهي ها پولك مشخص ندارند . پولك ها از جنس استخوان هستند . خزنده ها هم پولك دارند اما اين پولك ها بر خلاف پولك ماهي ها مرطوب و لغزنده نيست .

روي بدن تقريباً همه‌ي پستانداران مو ديده مي شود ، پشم و كرك هم نوعي مو هست كه به دليل ويژگي هاي ظاهري آن اصطلاحاً پشم ناميده مي شود .

بدون مو ثابت نگه داشتن دماي بدن پستانداران مشكل است . رنگ و طرح موها اغلب در استتار جانور اهميت دارد .

بدن جانوران بي مهره كاملاً نرم يا بي حفاظ نيست . برخي از آن ها يك پوسته ي سخت بيروني دارند . اين پوسته به صورت زره عمل مي كند . زره برخي از بي مهرگان مانند خرچنگ ، عقرب و حشرات ، بند بند است . زره بقيه بي مهرگان مانند حلزون ها و صدف‌ها ، نسبتاً سخت و از جنس آهك است . بسياري از بي مهره ها ، در آب زندگي مي كنند و شناوري در آب سبب مي شود كه وزن آن ها كاهش يابد تا بتوانند وزن پوسته خود را تحمل كند . در خشكي ، جانوران بزرگ نمي توانند وزن پوسته اي را كه براي محافظت از خود به آن نياز دارند ، تحمل كنند ( مانند لاك پشت).

بسياري از نرم تنان صدف هاي ضخيم و سنگين دارند اما در داخل صدف بدن نرمي وجود دارد . لاك پشت ساكن خشكي هم پوششي سخت و استخواني دارد . معمولاً نوع پوشش هم به ساختمان بدن و نوع جانور  و هم به محيط زندگي آن جانور بستگي دارد .