ارزيابي محتوي و مطالب آموزشي

محتوي ومطالب آموزشي در كتب درسي بايد با توجه به نيازهاي دانش آموزان و جامعه طراحي و اجــرا گردند در تعيين و تدوين اهداف آموزشي جهت طراحي كتب درسي بايد حتماً به نيازهاي فيزيو لوژيكي دانش آموزان نيز توجه گردد چرا كه توجه به تمامي نيازهاي دانش آموزان از مسائل انكار ناپذير فرايند برنامه ريزي و آموزش است. اما بايد توجه داشت كه مطرح كردن نيازها ، بدون توجه به نيازها و مهمتر بدون توجه به نيازهاي جامعه بي معني خواهد بود . چرا كه فرد تربيت شده با هر نوع تعليم وتربيت بايد در درون جامعه زندگي كند و جامعه نيز بايد نيازهاي خـوب را به وسيله او تأمين كند در صورت عدم همسويي نيازهاي افراد و جامعه، افراد در زندگي آينده در متن واقعي جامعه دچار مشكل خواهند شد از اين رو نيازهاي افراد و دانش آموزان همواره بايد با توجه به نيازهاي واقعي جامعه مورد توجه طراحان كتابها واقع گردد0
اهداف تربيتي و محتويات مطالب كتابهاي درسي بايد با توجه با احتياجات و مشكلات احتمالي تعيين شوند هنگاميكـه نيازهاي جامعه به منظور تدارك و تنظيم اهداف آموزشي مورد مطالعه قرار مي گيرند بايد وضع اقتصادي اجتماعي و فرهنگي جامعه را در زمان حال گذشته و آينده مورد بررسي قرارداده و اهداف و محتويات مطالب درسي با توجـه به نيازهاي جامعه در يك نگاه كلي به گذشته حال و آينده بايد در طراحي مد نظر قرار دهند بعنوان مثال اگر قرار است كه سياست كلي يك كشور با توجه به زير ساختها و توانائيها ي بالقوه خود در صدد حركت به سوي توسعه صنفـي است بايد هدفهاي آموزشي و پرورشي معطوف پرورش افراد انساني متخصص و فني در امور صنف بايد صورت گيرد حال با طرح چنين معياري بر خوردار مي باشند اما واقعيت چنين است كه دانش آموزان ما با استفاده از كلاسهــاي درس و بهره گيري از كتب موجود پس از سپري نمودن هر مرحله از تحصيل فاقد سواد كار بردي آن مرحله هستند كه بتوانند در موقعيتهاي طبيعي واقعي زندگي از آموخته هاي خود بهره مند گردند0
در هر كشوري بعد از تعيين وتصويب اهداف غائي طراحان كتب آموزشي با مطالعاتي كه انجام مي دهند اقــدام به طراحي و نگارش يك كتاب درسي با در نظرداشتن هزار و يك نكته مي نمايند اما در اين بين چه بسيار ممكن است كه مسائل بسياري از نظر نگارنده ها بدور مانده كه نياز به انتقاد پذيري وتفسير دارند اما در اين ميان سوال مهمي كه به نظر مي رسد اين است كه اين تغييرات تاكي و تا چه مدت ادامه خواهد داشت چون طراحان كتابها با هزار و يك دليـــل كارشناسي براي مطالب موجود دليل آورده و آنها را زير سوال قرار مي دهند جالب اينكه گروهي ديگر با هزار و يـك دليل ديگر كتب جديد را دچار مشكل مي نمايند اما بايد به اين مسئله خوب توجه كرد كه هزينه هاي بسيار گزاف كه از اين راهها بر پيكره آموزش و پرورش تحميل مي گردد گاهي بسيار سنگين مي باشند و از طرفي با توجه به تغييرات مداوم كتب درسي بايد شيوه هاي تدريس نيز همگام با آنها روانه مدارس و در دسترس مدرسان و معلمان قرارگيرد و كلاسهاي توجيهي نيز در وقت مناسب داير گردد تا معلمان و مدرسان از اهداف طراحان آگاه گردند و با شيوه اي صحيـح تدريس نمايند اما به عينه شاهد تشكيل كلاسهاي توجيهي پس از سپري شدن نيمي از سال تحصيلي هستيم كه اين كـار هيچ گرهي را از مشكلات معلمان و دانش آموزان باز نمي كند0
محتويات مطالب درسي در دوره ابتدايي از چند نظر قابل بررسي هستند :
حجم بعضي از كتابهاي درسي بسيار بوده و با توجه به تراكم دانش آموزان دركلاسهاي درس و با توجه به بودجه بندي تدريس كمتر زماني براي تمرين و شكوفايي دانش آموزان داده مي شود به بياني ديگر بيشتر زمان ساعات كلاسهـاي درسي صرف تدريس و يا حل تمرينات كتاب سپري مي گردد تا از نظر زماني و توجه به بودجه بندي طرح درس سالانه وقفه اي در آن صورت نگيرد در حالي كه كمتر و شايد هيچ توجهي به شكوفايي انديشه و ابراز خلاقيت و نـــو آوري دانش آموزان در كلاسهاي درس نمي شود وقتي در تدريس مسائل درسي با توجه به حيطه شناختي اغلب به اهـداف كم اهميت دانش ودرك وفهم كه فقط بامحفوظات سروكاردارنداكتفامي شودهيچ توجهي به پله هاي بالاتر و با ارزش تر تجزيه و تحليل و تركيب و ارزشيابي نمي شود و اين در حالي است كه در اغلب كشورهاي توسعه يافته ميزان حجــم كتابهاي درسي بسيار كمتر از كتابهاي ما بوده وبيشتربامسائل كاربردي وانديشمند ي سروكار دارند و بصورت كار گاهي اجرا مي گردند0
مطالب كتب درسي بيشتر تاكيد بر محفوظات و مسائل درجه پائين يادگيري تكيه دارند تا به مسائل پيشرفته كه نياز به تفكر و خلاقيت و نوآوري از ابراز مهم آنها باشدو اين مطالب اغلب بصورت ابزاردرهم ريخته قطعات موتور يك ماشين بوده كه فقط نياز به مونتاژ دارند و جاي هيچ تغييرو تحول و نو آوري درآن جاي ندارند0
محتويات مطالب كتب درسي هيچ انطباقي با سير پيشرفت تكنولوژي روز جهاني نداشته و ندارند و در عرض 10سال آينده كه اين دانش آموزان از مجراي تحصيل عمومي خارج مي گردند چه اندازه از علم روز عقب خواهند بود خدا مي داند0
كتب درسي در دوره ابتدائي از نظر سازماندهي شكل و تصاوير جهت توضيح مطالب درسي از ابهاماتي بسيار چشمگير بر خوردارهستند چراكه اغلب دانش آموزان ابتدايي را دانش آموزان روستايي تشكيل مي دهند و در بسياري از آنها تصاوير گنجانده شده گاهاً مبهم مي باشد واين در حالي است كه تصاوير در كتابهاي درسی و سيله اي براي توضيــح و درك و فهم بهتر مطالب كتاب بوده نه اينكه خود نياز به توضيح وتعبير و تفسير داشته باشند0
آزمايشگاهي برخورد كردن با آموزش و پرورش بسيار خطرناك خواهد بود چرا كه هيچ مربي حق استفاده از و سيله يا روش يا مطلبي كه جوابدهي آن بدرستي معلوم نشده را ندارند ومغايرت اين مسئله راباتغييرات مداوم كتب درسي و تدريس بصورت آزمايشي در بعضي از استانها هستيم و اقعاً چه كسي جوابگوي دانش آموزان 8- 9 ساله خواهد بود اگر اين شيوه ها زماني ثابت گردد كه اشتباه بوده اند آيا آنها را دوباره مي توان در كلاس درس حاضر كرد0
در بعضي ازموارد و بررسي بعضي از كتابهاي درسي شاهد كهنه گي از نظر مطلب واشكال وتصاوير و فرسودگي از نظر شيوه هاي اجرايي هستيم و مهمتر از همه اينها طراحان كتابها و نظام آموزشي هيچ مسئو ليت و جايگاهــي را براي فعاليت هاي كارگاهي و ابتكاري معلمان با توجه به تواناييهاي آنها در نظر نگرفته است واين مسئله رابايد در نظر داشت كه در بسياري از موارد معلمان آگاه و مسلط به شيوه هاي تدريس در بسياري مو اقع مي توانند ايراد هاي معنـوي و مطالب كتب هاي درسي را با اعمال شيوه هاي مناسب مرتفع سازند و از طرف ديگر با تو جه به سهل القبولـي كردن دانش آموزان در دوره ابتدائي شيوه هاي ارزشيابي رايج نيز اعتبار چنداني ندارند. http://www.moalemrc.com